arel.
100 şiiri kayıtlı

Şiir ve dil bilinci

arel.
22 beğenme · 8 yorum · 418 okunma

Şiir ve dil bilinci


Şiir dili gündelik dilden birçok özelliğiyle ayrıldığı için dil merkezli her türlü yaklaşımın odağında yer almıştır. Sessel ve semantik (anlamsal) düzeylerde konuşma dilinden ayrılır. Şiir olmayan metine anlamı yazarı tarafından yüklenirken şiir kendi anlamını kendi üretir. Şiirde anlamda çok okurun anlamlamasından söz edebiliriz. Roman Jakobson’a göre şiir dilin güzel duyusal işlevindedir.
Şiir dilinin kendine özgü yapısı konuşma dilinden sapmalarla, öne çıkartma ve düzenliliklerle sağlanmaktadır. Gündelik dilden sessel, sözcüksel, sözdizimsel, anlamsal her türlü sapma ile yineleme (uyaklar ve sözcük yinelemeleri) ve koşutluklar şiir dilinin öne çıkartılan özellikleridir. Ancak bu özelliklerin şiirin derin yapısında bir bağlılaşık bulma şartı vardır. Yani yapılan bir öne çıkartma anlama bir etkide bulunmuyorsa sadece yüzeyseldir ve şiirsel bir işlevi yoktur. Bazı sözcük ve dilbilgisi oyunları sadece moda olduğu için kullanıldığında şiire yarardan çok zarar verirler.
Şiiri düzyazıdan ayıran dilsel özelliklerden en önemlisi anlamın düzyazıda çizgisel olması, şiirde ise çizgisel olmayıp dolaylı olmasıdır. Düzyazıda yani şiir olmayan bir metinde anlam hazır olarak vardır ve gösteren-gösterilen ilişkisi açıktır. Şiirde ise gösteren için birden fazla gösterilen olabilir ve her okur farklı gösterileni anlam olarak algılayabilir. Yani belli ve tek bir anlamın varlığından söz etmek zordur.

Şiirin teknik sorunları
a) Şiirde İmge
İmge, şiirde anlama ulaşma yolunu daha etkili ve canlı hale getiren, anlamla başka şeyler arasında ilinti kuran bir zihinde canlandırma biçimidir. Bir bakıma bir hayal yaratmadır. Hayal söz konusu olduğu için seçilen şeyler dünyada var olan bildik cisimler ya da olaylar olmak zorundadır. Şiirin de kullandığı asıl madde insan yaşantısı olduğu için bu yaşantıyı şiirleştirmek işi imgeye düşer. O zaman şair kullandığı sözcüklerle algıların zihindeki bazı resimlerle eşleşmesini sağlar. Bunu başarabilen bir imgeye de biz iyi imge diyebiliriz.
İmgenin şiirde nasıl ve ne kadar kullanılması gerektiği tartışma nedeni olmuştur. Örneğin Garip akımına karşı bir tepki olarak gelişen İkinci Yeni direkt olarak anlatılan günlük yaşantının yerine imgeyi koymuşlardır. İmge bir bakıma anlam yolculuğunun bizde bıraktığı güzel manzaradır.

b) Şiirde Uyak ve Ses
Ne tür şiir yazılırsa yazılsın ses ve uyak şiirin vazgeçilmez öğelerindendir. Günümüz şiirinde halk ve divan şiiri örneklerinde olduğu gibi sistemli bir uyak kullanılmasa da şiire serpiştirilen ve düzenli olmayan ses benzeşmeleri şiiri canlı tutmanın gereğidir. Şiirde kullanılan redif, zengin uyak, tam uyak ve yarım uyak ile içses uyumu şiirin daha kolay akılda kalmasını, akıcılığı sağlar ve bazen verilmek istenen duyguyu yansıtır.

c) Şiirde Anlam
Yıllardır tartışılan bir konudur: Şiirde anlam olmak zorunda mıdır? Ülkemizde bu tartışmayı başlatan İkinci Yeni şiir akımıdır. Şiirin ses, sözcük ve biçem kaygısını anlamın önüne koyan İkinci Yeni’ye şiir çevrelerinden tepkiler gelmiştir. Anlamın rastlantısal olduğu iddiası da yine İkinci Yeni kaynaklıdır.

Daha önce de sözünü ettiğimiz gibi, şiir dilinin özelliklerinden biri şiirde anlamın çizgisel değil dolaylı olmasıdır. Şiirsel bir metnin çok anlamlılığı okurun onu anlamlamasından kaynaklanır. Şiirde, şiir olmayan metinlerin tersine, anlam şair tarafından hazır verilmez ve anlama ulaşma okurdan beklenir. Öyleyse şiir okuma her türlü okumanın üzerindedir ve okurun işbirliğini gerektirir. Bir metne sonsuz sayıda okuma yapılabileceğine göre ’şiirde anlam sonsuzdur’ gibi bir yargıya da ulaşabiliriz.

d) Şiir ve Toplum
Şiir toplumun sorularını dile getiren bir araç mıdır? Şair bu sorunlar ne derece duyarlı olmalıdır? Şiir ve ideoloji arasındaki ilişki nedir?
Bu sorular günümüzde dahi sıcaklığını koruyan tartışma konularıdır. Şiirin yaşamı yansıtması gerektiği (mimesis) görüşü Gerçekçiliğin temelini oluşturmuş, gerçekliği sorgulamak ve eleştirmek ise Toplumcu Gerçekçilik ile gündeme gelmiştir. Toplumcu gerçekçi tavır edebiyatın sosyalist değerler üzerinde yükselmesi, yapıtlarda halkın sorunlarının dile getirilmesi, sosyalizmin yüceltilmesi gerekliliğini savunur. Kişilerin iç dünyasını yansıtan, bireyciliği öne çıkaran ve burjuva yaşam tarzını yansıtan yapıtlara karşı çıkar. Sanat sadece Marksist etik ve estetik ölçütleriyle değerlendirilir. Sanat sanat için değil, toplum içindir. Şiir de bu yaklaşım içerisinde önemli bir işleve sahiptir. Coşturucudur ve yönlendiricidir.
Bugün şiir dergilerini karıştırdığınızda bu konudaki tartışmalara tanık olabilirsiniz. Artık şiirle devrim yapılamayacağını herkes bilmektedir. Şiire ve şaire ağır görevler yüklemek yanlıştır; çünkü toplumsal olaylara duyarlı davranmak sadece şairlerin değil herkesin görevidir. Şair, bir aydın olarak ne zaman halkın yanında olacağını bilir ve ona göre tavır gösterir. Onun tavrı da topluma bir bakış açısı kazandırması bakımından gereklidir.

e) Şiir ve Çeviri
’Şiir öyle ayrı bir dildir ki başka hiçbir dile çevrilemez; hatta yazılmış göründüğü dile bile.’ diyor Jean Cocteau. Şiiri başka dillere çevirmenin doğru olup olmadığı tartışılan önemli konulardan biridir. Anlamlamanın okur merkezli olması, bir dildeki ses ve biçemin diğer dilde yakalanmasının çok zor olması, dillerin sözcüklerinin her zaman birbirini karşılayamıyor olması şiir çevirisini zorlaştıran etkenlerdir. Ancak şiirin çevrilememesi durumunda da farklı ülkelerden şairleri tanımak ve okumak olanaksız bir duruma gelmektedir. O zaman şiir çevirisinde çeviren kişinin elinden gelenin en iyisini yapması ve şiirin havasını en yüksek düzeyde koruması gerekmektedir. Ancak bu çeviri, ne kadar başarılı olursa olsun, çevirmenin anlamlaması ev yeniden yaratması etkisinde olacaktır. Bu yüzden, bazı şiirlerin altında ’çeviren’ ifadesi yerine ’Türkçe söyleyen’ ya da ’yeniden söyleyen’ ifadelerine rastlarız. Şiirleri kadar çevirileri ile ünlenmiş şairler de vardır. Onlar kendi şiirlerindeki yaratıcılığı yeniden yaratma işlemine başarıyla taşıyabilmişlerdir.

(c) Bu şiirin her türlü telif hakkı şairin kendisine ve/veya temsilcilerine aittir.
Şiirlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.
Şiir ve dil bilinci şiirine yorum yap
Okuduğunuz şiir ile ilgili düşüncelerinizi diğer okuyucular ile paylaşmak ister misiniz?

Şiir ve dil bilinci şiirine yorum yapabilmek için üye olmalısınız.

Üyelik Girişi Yap Üye Ol
Yorumlar
erbensalim
21 Temmuz 2019 Pazar 01:05:39
Gönlünüze yüreğinize sağlık güzel dost
Çok anlamlı güzel bir şiir olmuş.
Bu yoruma 1 cevap yazılmış.
Şiirin sahibiarel. , şiirin sahibi
21 Temmuz 2019 Pazar 01:06:02
Yorumunuz için teşekkür ederim.
7TEPE
20 Temmuz 2019 Cumartesi 10:22:51
'bir kedim bile yok
anlıyor musun
hadi gülümse'
😊 günaydın
Bu yoruma 2 cevap yazılmış.
7TEPE
20 Temmuz 2019 Cumartesi 18:45:36
ama o benim değil kii
kardeşimin o
Şiirin sahibiarel. , şiirin sahibi
20 Temmuz 2019 Cumartesi 13:14:22
richard var ya en grisinden:))mutlu günler
teşekkürler sevgiler
Rampaların Ustası
19 Temmuz 2019 Cuma 20:12:02
Kediye miyaw, köpeğe hav, sana merhaba!

:) maestro sanki mübarek.
Bu yoruma 1 cevap yazılmış.
Şiirin sahibiarel. , şiirin sahibi
19 Temmuz 2019 Cuma 23:02:45
selamlar
tebessüm bulaşıcıdır:) bunun için ayrıca ve çok teşekkürler
sevgiler
çetin örnek
19 Temmuz 2019 Cuma 19:01:40
..çok hoş çok sevimli ve çok güzeldi yöreselinde yedikleri mamaları da beklerdik şaka tabi epeydir hüzün dışılık yaşamamıştım şiir şiir kasvet ne iyi ettiniz de geldiniz ''Kediler ve İnsanlar'' çok kutlarım tebriklerimle..selamlar...
Bu yoruma 1 cevap yazılmış.
Şiirin sahibiarel. , şiirin sahibi
19 Temmuz 2019 Cuma 23:01:25
teşekkür ederim hoş yorum için:)
sevgiler mutlu akşamlar
ilhanaşıcı
19 Temmuz 2019 Cuma 15:30:46
sormuşlar üj beje kedi nasıl seslenir diye cevap aynen "miyav be yav " olmuş
dökümünü okurken aklıma düştü paylaşayım dedim ..ha bu arada bende de kedi var adı Itır bir de muhabbet vardı o da çıtır dı:)) ama senin isimler çok fena orjin olmuş:))

eyvallah...........
Bu yoruma 1 cevap yazılmış.
Şiirin sahibiarel. , şiirin sahibi
19 Temmuz 2019 Cuma 23:00:37
ıtır güzel isim:)
teşekkürler sevgiler
İsmailoğlu Mustafa YILMAZ
19 Temmuz 2019 Cuma 13:18:25
GÖNÜL DOSTU;

Anlamlı dizelerin, şiir sever yüreğini, canı gönülden kutlarım…
Beğendim…

....................................... Selam ve saygılar..
Bu yoruma 1 cevap yazılmış.
Şiirin sahibiarel. , şiirin sahibi
19 Temmuz 2019 Cuma 13:20:58
teşekkürler abi
kediler patilesin seni sevmeyeni:)
saygılar sevgiler çokça
İsabella
19 Temmuz 2019 Cuma 12:52:11
Bugün gulmeceli şiirlere denk geliyorum, isimler nasıl da güzel :)))
Bu yoruma 2 cevap yazılmış.
İsabella
19 Temmuz 2019 Cuma 12:57:18
:)))))) :))))))
Şiirin sahibiarel. , şiirin sahibi
19 Temmuz 2019 Cuma 12:54:42
teşekkürler çok:)
bi isim de Mırella olsun o zaman isimsiz kedi kalmasın ve kimsesiz
Sevgiler
fransız
19 Temmuz 2019 Cuma 12:43:21
kedi familyasından bir şiir
yalnız mutasyona uğramış gibi geldi

patileri .)
Bu yoruma 1 cevap yazılmış.
Şiirin sahibiarel. , şiirin sahibi
19 Temmuz 2019 Cuma 12:45:03
en az patisiz kedi kadar tehlikelidir kedisiz pati:)
belli olmaz nereyi çizeceği
Edebiyatdefteri.com, 2016. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Edebiyatdefteri.com'a aittir. Sitemizde yer alan şiir ve yazıların telif hakları şair ve yazarların kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.

Sitemizde yer alan şiirler, öyküler ve diğer eserlerin telif hakları yazarların kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Eserlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Ayrıca sitemiz Telif Hakları kanuna göre korunmaktadır. Herhangi bir özelliğinin kısmende olsa kullanılması ya da kopyalanması suçtur.
Edebiyatdefteri.com'u kullanarak Çerez Politikamızı kabul etmiş sayılırsınız.