Bugün bayramın ilk günü. Geçen Bayram Şeker bayramı, bu bayram Hac Bayramı dediğim için bana kızıyorlar. Hacıların yurda döndüğü zamana denk geliyor. İkisinde de bir şey yiyorsun; birinde şeker, birinde et.

Şimdi dünya değişiyor, bayramlar da değişiyor. Eskiden olsa bugün çifte kavrulmuş lokum gibi iki bayram kutlaması yapacaktık.

1960 askeri darbesi, Türk demokrasisine ilk hançerin vurulduğu tarihtir. O tarihin gölgesinde bir bayram daha vardı; 1983’e kadar kutlandı, sonra kaldırıldı.

Ben İzmir’de yaşıyorum. Bugün havalimanının adı Adnan Menderes Havalimanı. Sahile indiğinde Cemal Gürsel Kışlası var. Bir zamanlar Kenan Evren Sanayisi de vardı; sonradan adı değişti. Her biri adeta silinmeye çalışıldı. Ama silinen adlar, silinen tarih değil. Sadece tabelalar değişti; altlarındaki zemin aynı kaldı.

Bayramlar da böyle değişti. Büyüklerin eli öpülürdü sabahın erkeninde. Kapı kapı dolaşılır, bir bardak çay içilir, bir şeker alınır, çıkılırdı. Şimdi herkes tatile gidiyor. Bu kötü değil; insanın dinlenmeye hakkı var. Ama bir şey kayboldu bu geçişte. Ne olduğunu tam tarif etmek güç. Belki de o kapı kapı dolaşmak, aslında sadece el öpmek değildi. Bir mahallenin, bir neslin birbirini görmesiydi. Görmek de bir tür var olmaktı.

Bayramın tadı değişmedi aslında. Bayramı yaşayan insanlar değişti. Biz değiştik. Ve değişince, eskiyi özlemek kaçınılmaz oluyor. Ama o özlem, geri dönme isteğinden çok bir fark ediş. Neyin geride kaldığını anlamak.

Bugün de güzel bir gün. Sadece başka türlü güzel.

İyi bayramlar diliyorum

Turgay Kurtuluş