Ahlat halk kültüründen diğer bir inanış Kırk Kardeş’tir. Kırklar Mezarlığı’nda yer alır.

Uzun yıllar çocuğu olmayan bir zatın eşi hamile kalır ve dokuz ay sonra bir kese içerisinde kırk çocuk dünyaya getirir.

Çocukların hepsine bakma imkânları yoktur. Bu nedenle içlerinden bir çocuk alınır; diğerleri ise (halk inanışına göre Sultan Seyit tarafından) bir mağaraya götürülür. Yabani hayvanlar yemesin diye mağaranın girişi taşlarla örülür.

Aradan uzun yıllar geçer. Ailenin seçtiği çocuk büyür, gencevar bir yiğit olur. Ahlat’ta İslam savaşına katılır.

Savaş sırasında namaz vakti girer. O gürbüz çocuk ile babası, Tunus mevkiinde teyemmüm edip namaza duracakken bir anda yanlarına otuz dokuz genç delikanlı daha gelir. O delikanlı da diğer gençlerin arasına karışır. Baba hayretle bakakalır. Bir anda karşısında kırk genç vardır ve hepsi birbirine benzemektedir.

Babaları:

— Siz kimsiniz, nereden geldiniz? diye sorar.

Gençler:

— Biz bir mağaradaydık. Her gün bir geyik veya bir ceylan gelir, mağaranın üst kısmındaki delikten bizi emzirir, sonra giderdi. Zamanla büyüdük. Sonra mağaranın kapısını açıp dışarı çıktık, derler.

Babaları, bu gençlerin kendi çocukları olduğunu anlar. Birbirlerine sarılır, hasret giderirler.

Tunus mevkiinde (Abdurrahman Gazi ile Merdan Baba arasında) baba ve kırk oğlu namaz kılmak için kılıçlarını taşa saplayıp toprakla teyemmüm ederler. Namazlarını kıldıktan sonra kılıçlarını çektiklerinde, kılıçların saplandığı yerlerden kırk ayrı su çıktığını görürler.

Gençler çıkan sularla yeniden abdest alıp namazlarını tekrar eda ederler.
Günümüzde Tunus Mahallesi’nde Kırk Kardeş Çeşmesi mevcuttur. Halkın ziyaretine açıktır ve mesire alanı olarak kullanılmaktadır. Çeşme, Abdurrahman Gazi ile Merdan Baba arasındadır.

Kırk gencaver şehit olur ve mezarları Kırklar Mezarlığı’ndadır. Halk inanışına göre kırk mezar bir akik içindedir. Bir baştan sayılınca otuz dokuz, diğer baştan sayılınca kırk mezar vardır.

Ahlat’ta bir mahalleye adını veren, "Kırklar" olarak bilinen ve burada yattıklarına inanılan kırk kardeş veya alp-eren figürü, Türk halk inançlarındaki "Gayb Erenleri" (Üçler, Yediler, Kırklar) kültürünün bir parçasıdır. Mezarlık, ziyaretçiler tarafından manevi saygı görmektedir.

Bu halk inanışı ve efsanesi nesilden nesile aktarılmıştır. Bayramlarda ziyaret edilir, Kur’an-ı Kerim okunur, devirler yapılır.

Birgül Otlu
Ahlat
3 Haziran 2026