İRAN AMERİKA SAVAŞI.
2026 İran Savaşı, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in düzenlediği hava saldırılarında İran’ın dini lideri Ali Hamaney de dâhil olmak üzere çok sayıda İranlı yetkilinin öldürülmesinin ardından başlayan savaştır. Saldırılar, 2025 Nisan ayında nükleer bir barış anlaşmasına varılması amacıyla başlatılan ABD-İran müzakereleri devam ederken başladı. İran buna karşılık olarak İsrail, ABD ile müttefik Arap ülkeleri ve bölgedeki ABD askerî üslerine yönelik bir dizi füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenledi. Aynı zamanda Hürmüz Boğazı’nı tüm geçişlere kapattı. Hamaney’in öldürülmesinden iki gün sonra Hizbullah, kuzey İsrail’e roket saldırıları düzenleyerek çatışmalara dâhil oldu ve 2026 Lübnan Savaşı’nı başladı. İran’ın kendi topraklarına saldırıda bulunmasının ardından Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Kuveyt de İran’a saldırılar düzenledi ve İran’ın Irak’taki devlet dışı müttefikleriyle savaşa girdi. Savaş, binlerce sivil ve askerî can kaybına yol açarken, yakıt krizi nedeniyle küresel ekonomide büyük bir aksaklığa neden oldu.
2026 yılının Ocak ayında İran hükûmeti, hükûmet karşıtı protestoları bastırırken binlerce sivili katletti. Bu olaylara eş zamanla ABD Başkanı Donald Trump, 2003 Irak’ın işgalinden bu yana bölgedeki en büyük ABD askerî yığınağını başlattı. ABD hükûmeti saldırılara sebep olarak, İran’ın nükleer silah geliştirmesini önlemek, rejim değişikliği ve İran’ın petrol ve doğal gaz kaynaklarını ele geçirmek gibi çeşitli gerekçeler öne sürdü. Saldırılar; askerî üsler, hükûmet binaları, okullar, hastaneler ve kültürel miras alanlarında hasara yol açtı. İran ise misilleme olarak İsrail ve Bahreyn, Ürdün, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri dâhil olmak üzere Arap ülkelerine insansız hava araçları ve balistik füzeler fırlattı. Aynı zamanda Hizbullah-İsrail çatışması, Güney Lübnan genelinde topyekûn savaşa dönüştü.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ve çeşitli ülkeler ABD-İsrail saldırılarını kınadı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ise İran’ın Körfez Arap ülkelerine yönelik misilleme saldırılarını kınayan bir karar kabul etti. Uluslararası hukuk ve uluslararası ilişkiler uzmanları da dâhil olmak üzere çok sayıda eleştirmen ABD-İsrail saldırılarını eleştirdi. Savaşın ekonomik etkileri arasında küresel petrol piyasasında tarihin en büyük arz kesintisi, doğal gaz, gübre, havacılık ve turizm sektörlerinde yaşanan aksaklıklar ile finansal piyasalardaki dalgalanmalar yer aldı. 16 Haziran 2026 itibarıyla savaşın ABD’li vergi mükelleflerine maliyetinin 113,3 milyar $ olduğu tahmin edildi.
Taraflar, 8 Nisan’da yürürlüğe girmek üzere iki haftalık bir ateşkes üzerinde anlaştı. İsrail’in Lübnan’a saldırması ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı reddetmesi üzerine ateşkes tehlikeye girdi. 12-13 Nisan’daki İslamabad Görüşmeleri’nin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından ABD deniz ablukası uygulamaya başladı. 14 Haziran’da savaşı sona erdirmeye yönelik bir mutabakat zaptı açıklandı ve 17 Haziran’da Trump tarafından Versay Sarayı’nda, Mesud Pezeşkiyan tarafından ise Tahran’da imzalandı. İki taraf da ablukaları ertesi gün kaldırıldı ancak gerilim devam etti. 28 Haziran’da, devam eden çok sayıda saldırıya rağmen ABD ve İran karşılıklı saldırılarını durdurma konusunda anlaşmaya vardı. 8 Temmuz’da ABD ile İran arasındaki geçici ateşkes çöktü. Trump, ABD’nin İran’a yönelik tekrar saldırılara başlamasının ardından ateşkesin "sona erdiğini" ilan etti. Daha sonra ABD’li müzakerecilerin görüşmelere devam edebileceğini söylemekle beraber, bunun başarıya ulaşacağı konusunda şüpheli olduğunu dile getirdi. Aynı gün Amerika Birleşik Devletleri Merkez Kuvvetler Komutanlığı, hava savunma ve deniz kuvvetleri unsurları da dâhil olmak üzere yaklaşık 90 İran askerî tesisinin hedef alındığını bildirdi. İran buna karşılık Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üslerine saldırılar düzenledi. Bu sırada Trump, İran’ın bir anlaşma müzakere etme isteğini dile getirdiğini belirtti. Daha azını gör