DOĞALGAZ.
Enerji koridoru Türkiye’de neden doğal gaz Avrupa’ya göre daha pahalı?
Her ne kadar Türkiye’nin enerji koridoru konusunda merkez ülke konumuna gelmesiyle övünsek de 29 AB ülkesi içerisinde (Türkiye ve İngiltere dahil) en pahalı doğal gaz fiyatı sıralamasında Türkiye 9. sırada. Yine aynı dönemde (2018-2019) doğal gaza en fazla zam yapan ülke de Türkiye. Avrupa ülkeleri doğal gazı bin metreküp başına 110-120 dolar seviyelerinde alırken, Türkiye 250-280 dolar seviyelerinde para ödüyor. Bu durum da doğrudan bizlerin cebine yansıyor, rahat rahat doğal gazı kullanamıyoruz. Peki ama neden?
Azerbaycan gazının Türkiye üzerinden Avrupa ulaştırılması için faaliyete geçen TANAP’ta doğal gaz ücretleri Rus gazına göre % 12 daha ucuz ancak taşıma bedeli olduğu için fiyatlar Avrupa’nın aldığı fiyatların iki katına çıkıyor. (Enerji koridorunun Türk ekonomisine farklı kazançları var, onu başka bir yazıda ele alacağım.) Bunun altında yatan sebep ülkelerin doğal gaz kontratlarını neye göre yaptığıyla ilgili. Türkiye, doğalgaz anlaşmalarını yüzde 80-85 oranında petrol fiyatlarına dayalı ve uzun vadeli anlaşmalara göre yapıyor. Bu, petrol fiyatları düşerse gaz fiyatının da düşmesi anlamına geliyor. Kulağa hoş gelse de uzun süreli taahhütlü anlaşmalar fiyatları çok yukarıda bırakıyor. Yani şu an fiyat düşse de anlaşma gereği 9 ay sonra yansıyabiliyor. Ancak Avrupa ülkeleri oluşturduğu rekabet ağı ile farklı doğal gaz kaynaklarını ‘kızıştırarak’ kârlı çıkıyor ve böylece fiyatlar Türkiye’ye göre yarı yarıya düşük.
Mesela 2005’te Avrupa ülkeleri doğal gaz anlaşmalarını yüzde 80 oranında petrole dayalı yaparken bu oran 2018’de yüzde 30’ların altına düştü.
E tabi hükümet çoğu zaman doğal gaz fiyatları düşse de bunu bize olumlu açıdan yansıtmıyor. Bu nedenle de bu farkı anlayamıyoruz. İşin mantığı kabaca bundan ibaret. Merak edilen bir konu olduğu için yazayım dedim. Yarınki yazı Macaristan ile ilgili olacak,