Eğitimin geldiği noktayı görünce burada suçlu arama gibi bir niyetim yoktur, ancak gerçekleri ortaya koymadan da bu konuların doğru anlaşılacağını sanmıyorum. Çünkü mesele bir kişi, bir kurum ya da bir dönem meselesi değildir; mesele, yıllar içinde adım adım oluşmuş bir zihniyet ve uygulama birikiminin bugüne yansımasıdır.

Yıllar önce kırsal bölgelerdeki okulların kapatılmasıyla başlayan süreç, aslında eğitimdeki kırılmanın ilk büyük adımıydı. Taşımalı eğitim sistemine geçildiğinde bunun bir “kolaylık” olduğu söylendi. Ancak sahada görülen şuydu: Bu sistem, çocukları eğitime yaklaştırmak yerine eğitimi çocuklardan uzaklaştırdı. Köy okulları sadece bir eğitim kurumu değildi; aynı zamanda o köyün kültürel, sosyal ve ahlaki merkezleriydi. Öğretmen sadece ders anlatan biri değil, aynı zamanda o toplumun rehberi, denge unsuru ve vicdanıydı.

Bu yapı ortadan kaldırıldığında geriye sadece taşınan öğrenciler kaldı. Ama o öğrencilerin ait oldukları sosyal yapı, eğitimle olan bağını kaybetti. Taşımalı sistem, görünürde bir hizmet gibi sunulsa da, arka planda farklı ekonomik dengeleri besleyen bir yapıya dönüştü. Servis sistemleri, belirli çevrelerin ekonomik kazanç kapısı haline geldi. Oysa aynı kaynaklarla o köylerde okullar açık tutulabilirdi.

Ardından Yatılı İlköğretim Bölge Okulları’nın etkisinin azaltılması ve sistem dışına itilmesiyle birlikte, özellikle kırsal kesimdeki öğrenciler için önemli bir fırsat kapısı daha kapandı. Bu okullar, imkânsızlıklar içindeki çocuklara bir gelecek sunuyordu. Disiplinli, sistemli ve değer odaklı bir eğitim ortamı sağlıyordu. Bu yapının zayıflatılmasıyla birlikte eğitimdeki denge daha da bozuldu.

Kılık kıyafet düzenlemesiyle birlikte disiplin anlayışında da köklü bir değişim yaşandı. Burada mesele kıyafet değil, sembolize ettiği disiplindi. Okul, bireyin kendini ifade ettiği kadar, aynı zamanda bir sistem içinde var olmayı öğrendiği bir yerdir. Sınırların tamamen ortadan kalktığı bir ortamda, özgürlük adı altında başıboşluk büyür. Bugün yaşananların temelinde bu kontrolsüz serbestliğin önemli bir payı vardır.

Disiplin meselesi, “dayak olmamalı” söylemi üzerinden tamamen yanlış bir zemine taşındı. Elbette şiddet kabul edilemez. Ancak disiplin ile şiddet aynı şey değildir. Disiplin, sınır koymaktır; sorumluluk öğretmektir; bireyi hayata hazırlamaktır. Bu denge kaybolduğunda ortaya çıkan tabloyu bugün açıkça görüyoruz.

Öğretmenin otoritesi sistematik şekilde zayıflatıldı. Öğretmenin değerlendirilmesi, öğrenci ve veli memnuniyetine indirgenerek mesleğin özü aşındırıldı. Bu yaklaşım, öğretmeni eğitim veren bir rehber olmaktan çıkarıp, memnuniyet üretmeye çalışan bir figüre dönüştürdü. Bu da eğitim kalitesini doğrudan düşürdü.

Bugün sınıflarda yaşanan birçok sorun, bu otorite boşluğunun sonucudur. Öğrenciler, sınırların olmadığı bir ortamda büyüdüklerinde kendilerini merkeze koyar. Bu da öğretmenle sağlıklı bir ilişki kurulmasını engeller. Saygı kavramı zayıflar, sorumluluk bilinci gelişmez.

Eğitim sistemine yüklenen gereksiz bürokratik görevler de ayrı bir sorun alanı oluşturdu. Öğretmenler, eğitim dışı işlerle meşgul edilerek asli görevlerinden uzaklaştırıldı. Evrak, rapor, proje adı altında yürütülen birçok uygulama, eğitim kalitesine katkı sağlamadığı halde sistemin yükünü artırdı.

Üniversite düzeyine kadar uzanan süreçte gençliğin yönlendirilmesi meselesi ise ayrı bir tartışma konusudur. Gençlerin anlam arayışı, doğru yönlendirilmediğinde farklı alanlara kayabiliyor. Bu noktada yapılan bazı uygulamaların, gençleri gerçekten bilinçlendirmekten ziyade yüzeysel bir yapı oluşturduğu açıkça görülmektedir.

“Manevi danışmanlık” adı altında yürütülen çalışmaların önemli bir kısmı, beklentiyi karşılayacak derinlikten uzak kaldı. Çünkü mesele sadece bir unvan vermek değil, o unvanın içini dolduracak nitelikli insan yetiştirmektir. Aksi halde yapılan iş, sadece bir görüntüden ibaret kalır.

Toplumda din algısının şekil üzerinden değerlendirilmesi de ayrı bir sorundur. Bir insanın ahlaki değeri, sadece görünüşü ya da bazı ritüelleri yerine getirmesiyle ölçülemez. Ahlak, davranışta ortaya çıkar; adalette, merhamette, dürüstlükte kendini gösterir. Bu ölçü kaybolduğunda toplumda ciddi bir çürüme başlar.

Eğitim materyallerinde yer alan bazı içerikler ise toplumsal hassasiyetlerle çelişebilmektedir. Bu tür konular, pedagojik açıdan titizlikle ele alınmalıdır. Eğitim, sadece bilgi aktarma süreci değildir; aynı zamanda değer inşa etme sürecidir.

Bugün gelinen noktada eğitim sisteminin karşı karşıya olduğu sorunlar çok boyutludur. Öğretmen istihdamındaki dengesizlik, ücretli öğretmenlik uygulamaları, mülakat süreçlerine yönelik tartışmalar, ekonomik koşulların eğitime etkisi gibi birçok başlık bir arada değerlendirilmelidir.

Ücretli öğretmenlik sistemi, eğitimin kalitesini doğrudan etkileyen bir konudur. Aynı işi yapan insanların farklı koşullarda çalıştırılması, hem motivasyonu düşürür hem de mesleki saygınlığı zedeler. Eğitim gibi hayati bir alanda bu tür uygulamaların uzun vadede ciddi sonuçları olur.

Ekonomik koşulların zorlaşması, ailelerin eğitim üzerindeki yükünü artırmıştır. Barınma, ulaşım ve temel ihtiyaçlar, birçok aile için ciddi bir sorun haline gelmiştir. Bu durum, öğrencilerin eğitim sürecine doğrudan yansımaktadır.

Toplumsal değerlerde yaşanan aşınma, eğitim sisteminden bağımsız değildir. Eğitim, toplumun aynasıdır. Toplumda ne varsa, okulda da o vardır. Bu yüzden eğitimde çözüm ararken sadece sistemi değil, toplumu da değerlendirmek gerekir.

Geçmişte yapılan çalışmalar, hazırlanan raporlar ve sunulan öneriler dikkate alınsaydı, bugün farklı bir noktada olunabilirdi. Ancak çoğu zaman gerçekleri dile getirenler değil, duyulmak isteneni söyleyenler ön plana çıkarıldı. Bu da sorunların büyümesine neden oldu.

Gençlik çalışmalarında da benzer bir durum yaşandı. Gençleri gerçekten bilinçlendirmek yerine, onları belirli yapılar içinde tutmayı amaçlayan yaklaşımlar tercih edildi. Oysa gençlik, yönlendirilmesi gereken değil; anlaşılması ve desteklenmesi gereken bir güçtür.

Toplumsal kutuplaşma, eğitim sistemini de doğrudan etkilemiştir. Farklı düşüncelerin bir arada yaşayabildiği bir ortam yerine, ayrışmaların derinleştiği bir yapı oluşmuştur. Bu durum, ortak bir gelecek inşa etmeyi zorlaştırmaktadır.

Bugün gelinen noktada yapılması gereken şey çok nettir: Gerçeklerle yüzleşmek. Sorunları görmezden gelerek çözüm üretilemez. Eğitim, günü kurtaracak politikalarla değil, uzun vadeli vizyonla yönetilmelidir.

Bu bir eleştiri değil, bir sorumluluk çağrısıdır. Çünkü eğitim, bir milletin geleceğidir. Bu geleceği şekillendiren her karar, sadece bugünü değil, yarını da etkiler.

Sorumlu, duyarlı, değerlerine bağlı, aynı zamanda özgür düşünebilen bireyler yetiştirmek mümkündür. Ancak bunun için samimi bir çaba, doğru bir planlama ve gerçekçi bir yaklaşım gerekir.

Aksi halde, sorunlar büyümeye devam eder.

Ve en büyük bedeli, gelecek nesiller öder.

Tam da bu noktada, son günlerde okullarda yaşanan acı olaylar, hepimizin yüreğini derinden yaralamıştır. Hayatlarının baharında aramızdan koparılan evlatlarımıza Allah’tan rahmet, ailelerine sabır ve metanet diliyorum. Yaralananlara acil şifalar temenni ediyorum. Bu acılar, sadece birkaç ailenin değil, bir milletin ortak acısıdır.

Bu tür hadiseler karşısında yapılması gereken; suçu birbirine atmak değil, ortak akılla hareket ederek benzer acıların tekrar yaşanmaması için gereken tedbirleri almak, toplumsal dayanışmayı güçlendirmek ve özellikle gençlerimizi sahipsiz bırakmamaktır.

Unutulmamalıdır ki, bir millet ancak ortak değerleri etrafında kenetlendiğinde güçlü olur. Ayrışarak değil, birleşerek; ötekileştirerek değil, anlayarak; susarak değil, doğruyu konuşarak bu süreci aşabiliriz.

Bugün her zamankinden daha fazla birbirimize ihtiyacımız var.
Daha fazla merhamete, daha fazla adalete, daha fazla sorumluluk bilincine…

İnşallah aklımızı başımıza alır, hatalarımızdan ders çıkarır ve çocuklarımıza daha güvenli, daha adil, daha umut dolu bir gelecek bırakabiliriz.

Erol Kekeç/15.04.2026/Sancaktepe/İST