poetika: ’’... e dair ’’ , ’’... a dair’’ savsözlerin bileşkesidir.poetika kurmak veya oluşturmak estetik kaygıdan beslenir kısacası poetika,şiirde estetik beklentilerin yükseltilmesi çabasıdır.yazma edimi içerisinde bulunan bireyin poetikasını kurması ve yazımına[şiir kast edilmektedir] yön vermesi gerekir. bu bağlamda,bugünlerde minima poetika’yı oku-yorum bir- heves-le(şiir eleştiri XVI-ocak2008) kitap içerisinde yer alan yazıların kaynağına inmek ve ilk yayımlandığı şekli merak etmek böyle bi’şey olsa gerek, aylar önce ismail karahan’ın vermiş olduğu bi’dolu dergi arasında o yazıya rastlamak,işin güzel yanını oluşturdu.bi’kez daha teşekkürler karahan..

minimaya gelince;

2000’li türk şiirine minimalist yaklaşımların örnekçesi,skolastik eleştiriye çıkışım hareketi..ersun çıplak, felsefeyle desteklenmiş teorik alt yapısını diyalektik bir söylem üzerine kurduğu,eleştiriyel yaklaşımını ’’minima poetika’nın’’ merkezine yerleştirerek türk şiirinde-ötesini söyleme- çabası ilk baskısı dedalus yayımlarından ocak2014’te çıkan kitabıyla;şiir/şair üzerine düşünen minimasını edebiyat ve akademi dünyasına sunmuştur.

’’bazıları sadece şiir yazmayı dert edinebilir;bazıları ise hem şiir yazmayı hem de eleştirel ve teorik düşünme konusunda çaba harcamayı tercih edebilir’’(minima poetika sf.24) diyen çıplak’ın kitabında -ötesini- aramanın izleğinde yeni okuma denemeleri mevcuttur.kalemin çift taraflı -keskin bıçak- yontusunda kullanıldığı deneme, deneme anlaşılmaktadır.

milenyum şiirinin poetikaları,minima poetika,şiirin felsefe ile buluştuğu diyalektik yaklaşımların kaleme alındığı sorgulayan poetika bileşkesinden oluşmaktadır.Aristo’nun -poetikası- Adorno’nun -miniması-nı önceleyen türk şiirinin ötesine sıçrayan geleneğe eklemlenme kaygısından uzak,platon’un devletinden kovduğu şairlerin(hakan arslanbenzer,enis akın,mehmet öztek,ersun çıplak) poetikası minimanın omurgasını oluşturmaktadır.

minima poetika,’’tek yön’ü’’ şiirin ’’pasajlarında’’ dolaşıp,benjamin’in kavgasına eklemlenerek -meydan savaşı- vermek için bir çıkışım ruhu yakalamaktır.şiirin kronikleşen ve atmayan damarına grupların karma taze kanını pompalamaktadır.aslında kuşak kavramına karşı çıksada,minima poetika türk şiirinde milenyum kuşağının sözcülüğünü üstlenmiştir.hiçbir şey 2000’li yıllardan sonra eskiye dönmeyecek ve öldüğü,bittiği söylenen türk şiirinde d(e)vrimsel süreç devam edecektir.
minima poetika’nın temel izleğinde polemikçi bir üslup hakim olup, adornoist yaklaşım sergilemektedir.bloom’un ’’etkilenme endişesine’’ inat, özgünlüğün deneysellikle sağlanmasını savlamaktadır.

minima poetika’yı okudukça;
her türlü manifestoya karşıdır.
lirizme karşıdır.
geleneksele eklemlenmeye karşıdır.
deneyselciliği önceller.
eleştirinin b’eleştirilmesine karşıdır.
II.yeni bir cüret hareketidir.
her akım kendi eleştirmenini yaratır.
sansasyon yaratma peşindedir.

geleneksele eklemlenmenin derdin olanlara,devrimsel bir çıkışım hareketi olarak,kaleme alınan denemelerin bileşkesi-minima poetika’nın-tözünü oluşturmaktadır. şiirin sonu,son şair (sf.33-47) denemesi,hilmi yavuz’ların son kaleyi zaptetme direnişlerine karşı;2000’li yılların minima poetikalarına karşı nasıl direnemediklerinin örneksemeleri üzerine kurulmuştur.şiirsel deneylerin neliğine daire polemiğin ortasında kalanların payını aldığı deneme dikkate değerdir.şiirin deneyle imtihanı-(sf.49-65)

minima poetika...

minima poetikanın kurucu metni hangisidir ya da minima poetika bir kurucu metine bağlanabilir mi ?

göndergeleriyle -kitaplar arasılıktan- söz edilebilir mi ?

aristoteles,minima poetikanın neresindedir ?

milenyuma kadar aristoteles anlaşılamamışken,minima poetika ortaya ne koymaktadır?

türk şiir agorasında,ersun çıplak,minima poetikasıyla sesini yükseltirken,aristoteles arka sıralarda oturup tebessümle -mimesis,mimesis- diye seslenmekte midir?

agoraya davet. edilen, benjamin,adorno,bloom,deleuze on guattarı ve daha fazlası bu çıkışımı nasıl değerlendirmektedirler ?

şeklinde çoğaltılabilecek soruların döngüsünde,düşündürmeye devam edecektir.

varlık dergisi mart2014 sayısında,nilüfer aktunkaya tarafından kaleme alınan ‘’minima poetika,ersun çıplak’’ adlı yazında, paradigma oluşturmak üzerine hareket edildiğini düşünmektedir.oysa ,ersun çıplak böyle bir paradigma oluşma değil aksine ‘’paradigmanın iflası’na’’ zeyl yaptığı ve şiire dair düşüncelerini,sıraladığı ve yazılarının bi’seçkisi olarak düşünmek gerekir.yazıların farklı zamanlarda kaleme alınması ve aynı zamanda şiir de yazan ersun çıplak’ın şiirlerini deneyselliğin çemberinden geçirip,okumalarına eklemlenen –poetika- örgüsü ve poetik kırılmalara karşı duruş dememiz gerekir.minima olması sarkaçın gel-gitleri olarak değerlendirilebilir.adorna’ya selamla-minima moralia-sadece bi’çağrışım girişimidir.sakatlanan düşüncelerin bileşkesi değil..

’’klasik edebiyatımızda şiir sanatına dair bize ulaşan müstakil bir kitap yoktur.tanzimat devrinde şiire dair tartışmalar-neredeyse tamamen-gazete ve dergi sayfalarında yoğunlaşır.cumhuriyet devrinde ise şiir sanatı üzerine zengin bir literatür karşımıza çıkar.fakat şiir kadar,şiir hakkında söylenenlerin de ucu bucağı,eni-boyu yoktur.şehzadenin filleri gibi,herkes bir ucundan tutar ve dokunabildiğinden hissetiği intibaları dile getirir.’’(poetika dersleri,m.orhan okay) minima bu tanımlama serüvenin bir poetik eklemlenme çabasıdır.

’’insan ne kadar yalnızlaşırsa,şiire o kadar yaklaşır.şiirin çarpık kendileşmesi geleneğe yaslanan şairlerin gölgesine sığınanların reddiyesi-minima poetikasıdır.şiir k.iskender’in -şiir politik bir harekettirine- koşut olarak şiir poetik bir harekettir.’’


Yahya İncik/Adana
Ayna İnsan Dergisi