ÖZGELİŞİM VE DİJİTAL VİCDAN
Sevgili dostum,
Sen de bende kelimelere ve bu kelimelerin arkasındaki anlamı bulmaya meraklıyız .Bizim bu merakımız hem araştırma yapmamıza hem de bilgi ve kültür seviyemizi yükeltmeye yarıyor. Ben merak ettiklerimi araştırarak sana bu mektuplarda anlatmaktan, sen okumak ve okutmaktan büyük zevk alıyoruz. Bu hayatı dolu dolu yaşamak anlamına da geliyor benim için. “Mektup yazacak bir beynim ve dostum varsa o halde varım” demek geliyor içimden.
Sevgili özgelişim yolcusu dostum,
Ankara Üniversitesi İletişim Araştırmaları Uygulama Merkezi (ULAUM) ve Türk Dil Kurumu (TDK) her yıl internet üzerinden halk oylaması ile “Yılın Kelimesi”ni seçiyorlar. Benzer araştırma ve halk oylamaları Avrupa ve Amerika Üniversitelerinde de yapılıyor. Bu seçimlerin sonucu seçilen kelimeler köşe yazıları ve haberlere konu oluyor ve yazarlar tarafından irdeleniyor.
Sevgili dostum,
Bu araştırmanın geçen seneki kelimesi “Kalabalık Yalnızlık” idi. Bu sene yapılan 2025 araştırmasında ise “Dijital Vicdan” kelimesi 2025 yılının kelimesi oldu. “kişiyi kendi davranışları hakkında bir yargıda bulunmaya iten kişinin kendi ahlak değerleri üzerine düşünmesini sağlayan duygu olarak tanımlanıyor.
Sevgili Özgelişim yolcusu dostum,
Bu kelimeye özeleştiri de diyebiliriz ama işin içine internet girince daha anlamlı oluyor. İnsanların özeleştriyi bırakarak hemen muhataplarını suçlamaya çalıştığı günümüzde insanın vicdan muhasebesini sosyal medya aracılığı ile yapması da bir o kadar üzerinde düşünülmesi gereken şey.
Hani dedik ya, “özeleştiri bitti ,insanlar hemen muhatabını suçluyor” diye. Bu dijital ortamda, daha kolay. Çünkü muhatabınızın size cevap verme hakkı bile tanımadan engelleyebiliyorsunuz muhatabınızı. “Nasıl olsa beni bulamaz “ mantğı ile. Ama aynı şehirde olan aynı mahallede olanlar internetteki tartışmayı sokaklara taşırarak hatta kavgaya , cinayete bile varabiliyorlar.
Sevgili dostum,
Mümin Sekman “Rağmenicler” kitabında der ki, “ Dikkat et birini suçlarken bile bir parmağın onu gösterirken üç parmağın kendini gösterir” Buna vurgu yapar. Ne kadar da güzel bir tespit. Hatta denir ki “ bir insan başkalarını suçluyorsa eğitimin başında, kendini suçlarsa eğitimin ilerlemesinde, kimseyi suçlamaz ve olaylar ve kişileri tarafsız gözle bakarsa o zaman eğitimi tamamlamak üzeredir” anlamında söz vardır. Buna da katılıyorum. Olgun insan başkalaını da kendini de suçlamadan sınırlarını aşan insan olursa , 40 yıllık dostu da olsa bir şey söylemeden sınırlarını aşandan uzak kalmalı. Ben bunu denedim. Uyguladım ve rahat ettim.
Sevgili dostum,
Nasıl ki hayatımızda yorum yaparken, kendimiz hakkında da başkaları hakkında da adaletli, vicdanlı, kendimize yapılmasını istemediğimiz söz ve davranışları ne kadar samimi olursak olalım başkalarına yapmamamız lazım. Yaparsak bu sadece kendimize zarar verir. Bu sevgi ya da şaka adı altında yaptıklarımızdan dolayı muhatabımız bizden uzak kalırsa o zamanda şikayet etmeye hakkımız olamaz. Dediğim gibi çoğu insan kendini sorgulamak yerine “sevdim anlamadı , şaka ettim dinlemedi” siye suçlar kimse senin saçma şakalarını, saçmave olmayan sevgini kabul etmek zorunda değil. Bunun bilincinde olsan zaten yapmazsın o saçma davranışı.
Sevgili Özgelişim Yolcusu dostum,
Bir söz ve davranışımızı karşımızdaki kabullenmez ve bizden uzaklaşırsa hemen vicdanımızı rahatlatmak için, empati yapmadan , kendimizi sorgulamadan “ sevdim anlamadı, şaka yaptım tersten anladı” dersek bu sadece kendimizi kandırmak olur. Başkalarının nasıl bizim sınırlarımıza müdahalesini istemezsek bizlerde başkalarının sınırlarına saygı göstermek zorundayız. Bunu anlamalıyız.
Sevgili dostum,
Cep telefonunu eline alan ulu orta yorum yapmadan önce bunun önünü sonunu düşünmesi gerekir. Vicdanı sağlam olan insan bunu yapar. “Ben bu paylaşımı yaparım ama muhatabımdan ne alıp götürür? Bana ne kazandırır? Ülkeme ne faydası olacak? Benim itibarımz fayda sağlar mı ? “ diye geniş bir düşünme açısından bakarsa o zaman paylaşımının bir anlamı ve faydası olur. Yoksa vicdanı rahatlatmaktan öteye gidemez.
Sevgili Özgelişim Yolcusu dostum,
Her zaman yazar ve söylerim. İnternet gerçek hayatın telefona ve bilgisayara girmiş halidir. Hayatta niyetimiz bizim geleceğimizi belirlerse sosyal medyada internette de aynısı olmaz mı ? Hayatta iyi ve kötü varsa internette de var dijital alemde de . Ben iyileri seçerek okumaya, yazdığım ve iyiliği tavsiye eden, kötülükten alıkoyan paylaşım olduğuna inandığım ve düşündüğüm yazıları paylaşırım. Bana hakaret eden veya benimsemediğim etkileşim ve paylaşımları görünce de “ selam” der geçerim. Ya da muhatabımı engellerim. Amacımız faydalı olmaksa , rahatsız olanlardan uzak kalmak da görevimiz olmalı. Dijital Vicdan benim için bu anlama geliyor işte.
Sevgili Özgelişim Yolcusu dostum,
Her sene açıklanan bu “yılın kelimesi” işte bende hep böyle farklı düşünceler, duygular ve fikirler oluşturuyor bende. Bende bu keilmeler açıklanınca sana özgelişim bakış açısından bakarak sana mektuplar yazıyorum.
Sevgili dostum,
Özgelişimini önemseyen ve kendini özünü geliştiren insan “insanların hayırlısı insanlara faydalı olandır” hadisi gereği faydalı olmaya bakar. Ben gençler ile hem sosyal medya hem hayatta gerçekten sohbet etmeyi 50 yıllık birikimimi paylaşmayı severim. Ama muhabbet sevmeyen, yeni şeyler öğrenmek istemeyen gençlere de zorla güzel , faydalı olsa da bilgi ve sevgiyi veremeyiz ki
Sevgili Özgelişim yolcusu dostum,
İnsan davranışları, söz ve tavırları ile değer kazanır veya kaybeder. Biz başkalarını sevmediğimiz gibi bizi de sevmeyen, benimsemeyen çıkabilir ama hoşgörü adı altında kimse bizlere saçma tavırlarını, sözlerini sevgi adı altında dayatamaz ve buna inanmaya zorlayamaz ve “tepki vermen seni yıpratıyor ve yoruyor, kabullen onun davranışlarını” diye bizlere bizim sınırlarımızı aşamaz. Bir söz vardır” özgürlüğün fazlası hayvanlara mahsustur” Neden Hayvanlar sorumluluğu olmayandır da ondan.
Sevgili dostum,
İnternetin yaygınlaştığı bir çağda artık kelimelerde dijital örtülere bürünerek başka bir hal alıyor. Toplumun “yılın kelimesi” seçtiği kelimelerden bunu anlıyoruz. Buna rağmen bizler hep dijital alemde olmadan sosyal medyaya kapanmadan muhabbete, kitaplar okumaya , mektuplaşmaya devam edelim. Mektuplarımızda sanal ve dijital aleme taşınsa da bir zararı yok. Yeter ki mektuplar bilgi versin, sevgi versin ve sevgiyle yazılsın, saygıyla okunsun ve okutulsun. Özgelişim işte bu demek ve bu yüzden önemli. Öz gelişim özde sevgi ve bilgi taşımak ve paylaşmaktır.