SÜLEYMAN Lemos YILDIZ
87 şiiri ve 45 yazısı kayıtlı Takip Et

Lemos'un vakfiyeleri



LEMOS'UN  VAKFİYELERİ

LEMOS’UN VAKFİYELERİ
Lamos Musa Paşa Beğ Camisi için Halit Bardakçı hocamız “Bütün Yönleriyle Ermenek” i simli eserinde; “Karamanoğlu Musa Bey tarafından yaptırılan Lemos Musa Paşa Caminin yapım tarihi belli değildir. Ancak Musa Bey’in siyasi tarihte göründüğü 1314-1356 yılları a rasında yaptırılmış olabileceği düşünülmektedir. Üzeri toprak dam örtülü ve basit bir yapı olan cami, üzerindeki kitabesine göre 1071/1660-1661 yılında tamir edilmiştir. 1977 yılın da ise tamamen yıktırılıp, yeniden yaptırılmıştır” ifadesiyle tanımlamaktadır.
Karamanoğulları Beyliğinin ilk büyük eserlerinden olan Tol Medrese, Ermenek’te H.740 miladi 1339-1340 yıllarında yaptırıldığı sanılmaktadır. Karamanoğulları Beyi Mahmut Bey’in oğ lu Burhaneddin Musa Bey, Alimullah bir kişiliktir. Karamanoğulları Beyliğinin (Devleti) Emi ri/Sultanı veya Ermenek Eyaleti /Vilayet Beyi olduğu dönemlerde Karaman’da bir merde se, imarethane ve Mut’ta mektep, muallimhane ile Ermenek şehir merkezinde banisinden dolayı Musa Bey Medresesi olarak ta bilinen Tol Medreseyle (kitabesine göre yapım yılı 1339) birlikte Lemos köyünde öngörüye göre 1340/1344 yıllarında Emir Musa Paşa Beğ Ca misin yaptırmıştır. Emir Musa Beğ, banisi olduğu sadakay-ı cariye türü tüm eserlerin asır larca halka hizmet sunabilmesi için Beylik dahilinde yer alan Karaman, Mut, Silifke, Gülnar ve Ermenek sınırları için de geliri yüksek vakıflar bırakır. Böylece bu eserler yüzyıllarca var lığını banisinin vakfettiği zengin vakıfların iradıyla sürdürüp günümüze kadar ulaşır.
Nitekim Prof. Dr. İsmail Çiftçioğlu hocamız, “Ermenek Emir Musa Bey (Tol) Medresesi ve Vakfiyesi” isimli 2001 t.li İlmi Araştırmasında; “Tol Medresesinin Ermenek bölgesinde Ermenek merkez dahil olmak üzere Fariske, Lamos, Başdere, Uğurlu, Cenne, Gargara, Görmel, Sarumazı ve Akmanastır köylerinde iradı yüksek vakfiyeleri” olduğunu açıklar.
Karamanoğulları Emiri ( Bir süre Ermenek Beyi) Musa Beğ devri döneminde Ermenek’e medrese (üniversite) ve özellikle Lemos köyüne de cami yaptırtması bu bölgenin XIII. ve XIV. yüzyıl etnik, sosyolojik, iktisadi ve dinsel yapısından kaynaklandığı muhakkak. Zira Lemos, o dönemde bölgenin tarihsel geçmişi olan Davdas, İzvid, Lafza, Dindebol, Ezvendi, İrnebol ve Fariske gibi tarihi köylerden birisi olup Türkmenlerin yerleşmek için özellikle tercih ettiği önemli bir yerleşim yeri. Lemos köyü sakinlerinin tarımsal sorumluluk alanı gü nümüzün mevcut durumundan hem çok geniş hem de iktisadi durumları genele nazaran çok iyi durumda olduğu, böylece devlete daha fazla vergi ödedikleri döneme ait Osmanlı Tahrir Defterlerine istinaden uzman müelliflerce belirtilmektedir.
Dr.Bilal Gök; Prof. Salim Cöhce Hocamızın danışman olduğu “Doktora Tezi”nde (2006) ; “Lamos köyündeki bazı zeminlerin (arsaların) Selendi’den (Gazipaşa) gelen kişilerin elin de olduğu, zirai üretim yaptıkları ve Ermenek yöresinde Lamos’un buğday, arpa, darı, no hut.. gibi tarım ürünlerini en çok yetiştiren yerleşim yerlerinden birisi olduğu, hatta ileri derecede bağcılık ve arıcılık yapıldığı, önemli miktarda nar ile pamuk üretiminin yanı sıra soğan (piyaz) üretiminden 969 akçe öşür alındığını” açıklamaktadır.
Osmanlı İmparatorluğu Kıbrıs Adasını 1571 tarihinde fetih ettikten sonra Devlet poli tikası gereğince 1572 yılında Ermenek merkezi ile mahallesinden 16 aile ve 17 köyden birer, altı köyden ikişer ve üç köyden üçer olmak üzere köy yerleşkelerinden 38 aile ile bir likte toplam 54 aile Kıbrıs’a sürgün edilmiş. Bu aile sayıları tespit edilirken Merkez/ köy nüfusu, emlâk ve arazilerinin miktarı ile yıllık hâsılatlarına göre aile sayısı belirlenmiş olup Lemos’tan iki aile istemleri dışında yediemin gözetiminde tüm aile efradıyla Kıbrıs’a teb dili mekan ettirilmiş. Ancak varsıllığı on hanenin altında kalan ve Lemos’un mücaviri olup Türkmen obalarınca kurulan Uğurlu, Günder, Daran, Boyalık gibi 22 yerleşimden aileler Kıbrıs’a gönderilmemiş. Bu durumda Lemos’un XVI. yüzyıla ait sosyal ve ekonomik yapısı hakkında önemli bir fikir vermektedir.
Karamanoğulları Beyliğinin sancak merkezi Ermenek ile Alanya arasındaki ulaşım hattın da olan Lemos, coğrafik konumu, fiziki şartlarından ötürü yörenin en büyük ibadetgahı, (Dr. Bilal Gök’ün deyimiyle, Vakf-ı Camii Lamus inşa-i Musa Bey min Âl-i Karaman ve Vakfı Camii der-karye-i Lamus bina-i Paşa Musa Beğ an- ümerâ-i Karaman ) Lamos Musa Paşa Beğ Camii, Tol Medresenin banisince yaptırılmıştır. Bu camii, merkez konumda olan Le mos köyüne Selahattin Camii olarak yapılmıştır. Zira Müslüman ile gayrimüslimlerin birlik te yaşadığı coğrafyada/bölgede camii müessesi; sadece bir ibadethane olmanın ötesinde Müslüman kişinin kimliği ve egemenliğinin ifadesi ve toplum inancını gösteren en açık ni şane biçimidir.
Alaattin AKÖZ ve Aynur KARADOĞAN, Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi yayını “Ermenek Araştırması-1” isimli eserde yayımlanan makalesinde; “Ermenek merkez ve taş ra dahil 25 adet zaviye bulunduğu ve bunlardan beş tanesinin hanedan üyesi Beylerce (Mahmut oğlu Halil Bey ile Musa Bey) tarafından yaptırıldığı, hatta “Paşa Bey Zaviyesini" Lamos Köyüne büyük ihtimalle Musa Bey tarafından yaptırıldığını” açıklamaktadır.
Böylece Musa Paşa Beğ Camiye eklenti Paşa Zaviyesinde iaşe, ibade, eğitimhane ve ko naklama yerleri sayesinde obalardan obaya yolculuk edenlere, seyyahlara, tüccarlara ve misafirlere hizmet verilmesinin yanı sıra camide görevli imam (1500 y.da cami imamı Abdurrahman) ve muhassıllar (ilimle uğraşan kişi) marifetiyle yörenin İslam kültürüyle har manlanıp yoğrulmasında, gayri Müslimlerin islamiyeti kabullenmesinde önemli bir mer kez, teşekkül olduğu aşikar.

Ayrıca bu tür hizmetlerin gerçekleşmesi için Lemos’a Şeyh, derviş ve hayırsever Müslü manlarca yaptırılan üç adet zaviyenin daha olduğu bilinmektedir. Dr. Bilal Gök Hocamız; “Ermenek- Lamos köyünde Şeyh Ka sım, Hacı İsmail ve Şeyh Ali Bey Zaviyeleri olduğu ve;
*ŞEYH KASIM ZAVİYESİ: Karamanoğulları devrinde 1416 yılından önce adını aldığı Şeyh Kasım tarafından kurulduğu ve Lamos köyünde mülkiyetinde bulunan bağ ve zeminden (tarla) 1500 yılın da 425 akçe geliri,
*ŞEYH ALİ BEY ZAVİYESİ: Şeyh Ali tarafından kurulduğu ve Tahrir Defteri kayıtlarına göre mülkiyetinde Lamos köyünde 4 kıta (Asmalı, Bey yeri ve Boyalıca bağ) zeminden yıllık 140 akçe gelirinin diğer vergi türleriyle 150 akçe/yıl artış gösterdiği,
*HACI İSMAİL ZAVİYESİ: Hacı İsmail tarafından kurulduğu ve yıllık 350 akçe hasılatı, olduğunu” açıklamaktadır.
Zaviyelerin mülkiyetindeki taşınmazlar, Allah rızasına nail olabilmek için mütedeyyin müslümanlarca vakfedilmiş geliri yüksek kaynaklar olup mutlaka amaçları doğrultusunda sarf edilmesi zarurettir. Bu yörede Ermenek Tol Medrese, Lamos Emir Musa Paşa Camii ve Lamos’un Zaviyeleri için vakfedilen taşınmaz malların adı, sanı ve kıyıda, kenarda azda ol sa kalıntıları değişik isimler altında günümüze kadar ulaştığı bir gerçek. Bu vakfiyeler “Bey tülmal” hüviyetindedir.
Allah dostu mütedeyyin insanların bu fani alemde ahreti için vakfettikleri sadakay-ı ca riye türü hayrat vakfiyelerini, gözünü toprak bile doyurmayan ihtiraslı bazı kişilerin dünya malını dünyada bırakmaya gönlü elvermediğinden kefeninin cebine koyup götürmek için hırslı bir uğraş içinde olduklarına her daim tanık olmak mümkündür.

Mayıs- 2019

Süleyman YILDIZ
(Lemos5303)


Beğen

SÜLEYMAN Lemos YILDIZ
Kayıt Tarihi:5 Mayıs 2019 Pazar 15:02:07

LEMOS'UN VAKFİYELERİ YAZISI'NA YORUM YAP
"LEMOS'UN VAKFİYELERİ" başlıklı yazı ile ilgili
düşüncelerinizi ve eleştirilerinizi diğer okuyucular ile paylaşın.


YORUMLAR


Henüz yorum yapılmamış.

Edebiyatdefteri.com, 2016. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Edebiyatdefteri.com'a aittir. Sitemizde yer alan şiir ve yazıların telif hakları şair ve yazarların kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.

Sitemizde yer alan şiirler, öyküler ve diğer eserlerin telif hakları yazarların kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Eserlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Ayrıca sitemiz Telif Hakları kanuna göre korunmaktadır. Herhangi bir özelliğinin kısmende olsa kullanılması ya da kopyalanması suçtur.