Aziz Dolu
133 şiiri ve 15 yazısı kayıtlı Takip Et

Büyük türk şairi genceli nizamî



Türk Dünyasının en büyük şairlerinden olan Nizamî 1141 yılında Kuzey Azerbaycan’ın, Gence vilâyetinde doğmuştur. Asıl adı Cemaleddin Ebu Muhammed İlyas bin Yusuf’tur. Genceli Nizamî (Nizami Gencevî) adıyla ünlenmiştir.

Eserlerinde memleketi Gence’ye olan sevgisi hemen göze çarpar. Leylâ ile Mecnun’u, mesnevi şeklinde yazan ilk şairlerdendir. Hamse ya da Beş Mücevher denilen eserleriyle meşhurdur.

Nizamî’nin ’Sırlar Hazinesi’, ’Hüsrev ve Şirin’, ’Leyla ve Mecnun’, ’Yedi Güzel’ ile İskendername adlı mesnevileri oldukça ünlüdür. Sırlar Hazinesi, Erzincan’daki Mengücekler hükümdarına ithâf edilmiştir. Yedi Güzel, Azerbaycan ve İran coğrafyasından izler taşır. Leyla ve Mecnun, Şirvanşahına ithâf edilmiştir. Hüsrev ve Şirin, adından da anlaşılacağı üzere Hüsrev ile Şirin arasında yaşanan aşkı anlatır. Eserde İldenizliler hükûmdarına, Selçuklu sultanına övgüler vardır. İskendername adlı "Şerefname" ve "İkbalname" olmak üzere iki bölümden meydana gelen eserde ise İskender Zülkarneyn anlatılmaktadır.

Eserlerinin önemli bir bölümünü, o dönemin şartları gereği Farsça yazan Genceli Nizamî Anadolu, Azerbaycan ve İran coğrafyasındaki edebiyatçıları ve edebiyat kültürünü oldukça etkilemiştir. Nizamî’den etkilenen şairlerden ilk akla gelenler Sadi Şirazî, Mevlana Celâleddin-i Rumî, Arif Erdebili, Ali Şir Nevaî, Abdurrahman Câmi ve diğerleridir. Eserleri başta Rusça olmak üzere çeşitli dillere çevrilmiştir.

Nizamî haksızlığa gelemeyen, insanî değerlere önem veren bir şair olarak sevgi, hürriyet vb. konuları işlemiştir. Türkçede kullanılan deyim ve atasözlerini şiirlerinde sıkça kullanmıştır.

Nizamî’nin Avrupa’da tanınması 17. Yüzyıldan itibaren başlamıştır. Fransız d’Erbelo, Nizamî ve eserlerini gündeme getiren ilk Batılı yazarlardandır. Sonrasında Baher, Braun, Levi... gibi yazarlar da eserlerinde Nizamî’ye yer vermişlerdir. Hatta 19. yüzyıl Almanya’sının en ünlü şairlerinden biri olan Heinrich Heinne “Almanya’nın dâhi şairleri var fakat Nizamî ile karşılaştırıldığında onlar kimdirler ki?” demek suretiyle Nizamî’nin ne kadar büyük bir şair olduğunu ortaya koymuştur.

Mehmet Emin Resulzâde, ’Azerbaycan Şairi Nizamî’ (Ankara-1951) adlı eseriyle Nizamî’nin Türk Dünyasında tanınmasını ve hak ettiği değeri görmesini sağlamıştır.

Nizamî, memleketi olan Gence’de 1209 yılında vefat etmiş ve burada defnedilmiştir. Kalemle hasbıhâlımızı, büyük Türk şairi Genceli Nizamî’nin ünlü beyitlerinden biri ile bitiriyoruz:
Zulümkârlık dağıtır, berbat eder ülkeyi
Adâlet, saadetle âbâd eder ülkeyi

Aziz Dolu Atabey


Beğen

Aziz Dolu
Kayıt Tarihi:14 Ocak 2016 Perşembe 02:03:40

BÜYÜK TÜRK ŞAIRI GENCELI NIZAMÎ YAZISI'NA YORUM YAP
"Büyük Türk Şairi Genceli Nizamî" başlıklı yazı ile ilgili
düşüncelerinizi ve eleştirilerinizi diğer okuyucular ile paylaşın.


YORUMLAR
cemal turan / sadebey
14 Ocak 2016 Perşembe 23:04:15
tkler bizi bilgilendirdiğin ve bir türk olarak onurlandırdın için sonsuz salamlar

Cevap Yaz
Edebiyatdefteri.com, 2016. Bu sayfada yer alan bilgilerin her hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece Edebiyatdefteri.com'a aittir. Sitemizde yer alan şiir ve yazıların telif hakları şair ve yazarların kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır.

Sitemizde yer alan şiirler, öyküler ve diğer eserlerin telif hakları yazarların kendilerine veya yetki verdikleri kişilere aittir. Eserlerin izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Ayrıca sitemiz Telif Hakları kanuna göre korunmaktadır. Herhangi bir özelliğinin kısmende olsa kullanılması ya da kopyalanması suçtur.
Edebiyatdefteri.com'u kullanarak Çerez Politikamızı kabul etmiş sayılırsınız.